Belangeloos luisteren naar de verhalen in het Groningse aardbevingsgebied

Loppersum

Wonend in een dorp op de grens tussen Groningen en Drenthe horen wij als predikantsgezin heel wat verhalen over de omgeving. Aan de Groningse kant het leed rond de aardbevingsproblematiek en aan de Drentse kant de frustraties rond het zo maar plannen en plaatsen van windmolenparken. Voor bewoners een item dat al jaren speelt voor ons als import nieuwe kost.

Wat doe je met deze verhalen? Of wat belangrijker is, wat doe je samen als kerk met de dingen die spelen in jouw omgeving? Zoals Betsy Nobel, dorpskerkambassadeur Midden-Nederland, schrijft: ‘Elke kerk die inspeelt op wat in het dorp gebeurt, kan een krachtige rol vervullen.’

Platform Kerk en Aardbeving wil dan ook de kerken betrekken bij de aardbevingsproblematiek. 2 Juli jl. nodigde zij voorgangers uit rond het thema pastoraat in het aardbevingsgebied. Het doel van deze bijeenkomst is wederzijdse inspiratie en het afstemmen tussen voorgangers en geestelijk verzorgers die in het Groninger aardbevingsgebied werkzaam zijn. Er zal nagedacht worden over de mogelijkheden van kerken en voorgangers hoe zij kunnen bijdrage aan het versterken van mensen en van de samenleving.

Ds Harmen Jansen, voorzitter van het PKA is positief gestemd. Hij benadrukt wat afgelopen jaren bereikt is. Er zijn geestelijk verzorgers actief aanwezig in het gebied en luisteren naar de nood van mensen. Vertegenwoordigers uit kerken zijn aanwezig in organisaties als Groninger Gasberaad. Er vind samenwerking plaats tussen kerken en de GGZ. Provinciale politici zetten zich in vanuit hun christelijke identiteit voor de Groninger bevolking. Mooi werk wat gedaan wordt door de kerken.

Toch hoort het PKA soms de vraag langskomen waarom de kerk zich zo inzet en samenwerking zoekt met diverse organisaties? Houdt dat haar niet af van haar eigenlijk taak? Het brengen van de Boodschap?

Ds. Liebrecht Hellinga (coördinator samenleving van het PKA) wijst op het belang dat de kerk niet een boodschap brengt aan de gemeenschap, maar een boodschap is. Juist daarom moet de kerk midden in die samenleving aanwezig zijn en zich bezig houden met zaken die spelen, zoals onrecht en lijden.

En Groningen lijdt al jaren. Een chronische trauma voor haar bewoners. Ze lijdt aan onrecht, onmacht, onzekerheid en angst. Mensen zijn moe, murw en willen niet meer praten. Ze vallen stil of worden monddood gemaakt. In een land waar lijden taboe is, moet de kerk een ander geluid laten horen. Een profetisch geluid. Zij moet een plek zijn waar mensen een luisterend oor vinden en existentiële vragen niet uit de weg gegaan worden. Zij moet spreken voor de sprakeloze en zoeken naar recht en vrede.

Een uitdaging voor alle kerken. Niet alleen voor Groningen. Want hoe kan de kerk een boodschap van hoop zijn en brengen in het universele lijden van de mens? Zoals indertijd bij de vuurwerkramp in Enschede, bij de aanslag in Alphen aan de Rijn en de vliegtuigramp van de MH17. Wat is het antwoord van de kerk bij zulk leed?

Christine van der Veer (student aan de RUG/ Geestelijk Verzorger), die een afstudeerscriptie schrijft over het belang van erkenning in het aardbevingsgebied en landelijk voorgangers interviewde die betrokken waren bij grote rampen, vertelt dat het begint bij erkenning. Luisteren naar de verhalen en erkenning geven van het lijden. De Duitse filosoof Axel Honneth is daarin een inspiratiebron voor haar. Niet wegmoffelen of er overheen praten, maar luisteren en erkenning geven.

En daarin ligt de krachtige rol voor geestelijk verzorgers, predikanten en de kerk, het belangeloos luisteren. Belangeloos omdat de kerk niet verbonden is aan een politieke partij of organisatie. De kerk staat naast de lijdende mens en zoekt verbinding met andere partijen binnen de samenleving om haar geluid te laten horen. Een verhaal van hoop in tijden van onrecht, lijden en onzekerheid.

Prof. dr. Henk Roest van de PThU, die de slotreflectie geeft op de ochtend, is dan ook onder de indruk van de beweging die ontstaan is sinds 2013. Waar de PKA begon als een klein fenomeen, wordt zij anno 2019 breed gedragen door vele kerken. Een beweging die mensen bij elkaar brengt door kerkmuren heen om met elkaar de samenleving te bouwen en te werken aan de veerkracht, weerbaarheid en regie van haar inwoners.

Elise Alkema