Tijdens het bezoek van de scriba van de landelijke synode van Protestantse Kerk Arjan Plaisier en  mgr. Gerard de Korte, bisschop van Groningen-Leeuwarden aan de aardbevingsregio gaf Frits Postema, lid van het Platform een uitleg over de relatie trauma, aardbevingen en pastoraat. Hieronder staat het bewuste referaat.

Krewerd, 16 april 2015.

Dames en heren, eigenlijk heb ik niet zoveel toe te voegen aan dat wat er in de loop van de tijd over de psychio sociale – pastorale problematiek rond de gaswinning is gezegd en gezien. Daarom beperk ik mij tot het thema Trauma, de constatering en de consequenties daarvan.

Allereerst hoe ik in dit kader het begrip Trauma definieer, daarna hoe ik dit diagnosticeer, wat naar mijn oordeel daar de consequenties voor de pastorale zorg daarbij zijn en tot slot heb ik aan de landelijke kerk een paar vragen… en dat alles op 1 a 4tje binnen vijf minuten. Dat wordt dus ‘recht doen aan het thema en toch kort door de bocht’. Ik zal het proberen.

Het woord komt van Grieks traũma, ‘wond’, Dorisch trma, afleiding van ‘titr skein’ ‘verwonden’, geestelijke stoornis, veroorzaakt door buitengewone geestelijke of emotionele spanning.

Trauma-gerelateerde symptomen zijn onder andere: dissociatie (het gaat niet over ons, wij hebben er geen last van), hypervigilance (overmatige waakzaamheid), hyperarousal (overmatige opwinding), fobieën, angst om te gaan slapen, je weet maar nooit…, (sociale) isolatie, obsessief denken, moeite met impulscontrole, boosheid en woede-uitbarstingen, zelfdestructief gedrag, zelfmoordneigingen, psychosomatische ziekten en identiteitsproblemen, om de meest voorkomende te noemen. Verlies van vertrouwen (in gezagsdragers-regering).
Kortom een trauma heeft invloed op alle gebieden van het leven.

Wij als platform pleiten voor het welzijn van alle mensen die hier wonen.
Hun eigen verhaal is verstoord, hun perspectief is en wordt hun ontnomen.
Er zijn mensen die in hun beleving een link leggen tussen de aardbevingen en een mogelijke straf van God. Ze denken te leven in de eindtijd. Bij hen veranderen wereld- en tijdsbeelden, hetgeen evenzeer pastorale consequenties heeft. Is er na ons nog wel een bestaan mogelijk? Moeten wij ons wel inzetten voor onze kinderen, kleinkinderen, de samenleving etc.?
Het integreren van een moeilijke levensgebeurtenis is op zich al een zwaar proces, laat staan als die gebeurtenis geen positief op verbetering gericht perspectief heeft.
Dit geldt voor alle lagen van onze bevolking, in het bijzonder voor mensen die introvert, sub-assertief en secundair reagerend zijn.
Wanneer niet op adequate wijze wordt ingegaan op de zichtbare symptomen lopen wij het risico op escalatie. Wie is dan de dader, wie het slachtoffer?

De GGZ komt pas in beeld wanneer de boven omschreven symptomen als pathologische problematiek worden gediagnosticeerd.

Mijn pleidooi:
Wij hebben hier in onze regio zeer bekwame pastores die ook onbekende wegen moeten gaan: gaswinningsproblemen, vergrijzing, ontvolking… Wij worden maar al te vaak met name door de media afgespiegeld als een achtergebleven gebied waar ze niet zoveel moeten zeuren.
Hoe kunnen en moeten wij als pastores op een adequate manier mensen bijstaan in deze traumatische ervaringen en de daar aan gerelateerde problematiek?

Onze theologische inzet raakt aan de bevrijdingstheologie. Wij keren ons daarbij af van het denken van Ayan Rand, als grote inspirator van onder andere het neo liberalisme. Wat mijzelf betreft doe ik graag een appèl vanuit het denken van mensen als Levinas, Schillebeeckx, Rahner en vele anderen.

Kerken maken deel uit van een zingevend omgevingssysteem. Hier in noord-oost Groningen willen wij vanuit de door mensen vaak ervaren ontkende identiteit en gebagatelliseerde materiële en psycho-sociale nood een appel doen op de bisschoppensynode en de landelijke PKN. Gebruik uw netwerk, lever expertise en creëer een landelijk platform. Wees solidair met onze mensen… Wees warm voor hen die zoveel warmte bieden en die maar al te vaak de ervaring hebben in de kou te staan.

Frits Postema, Krewerd.