‘Waarom lachen jullie als ik vertel over de bevingen?’

  •   28 mei
  •  Gerdt van Hofslot
  •  Plus

Een klein jaar voor de grote klap in Huizinge in 2012 kocht Jitse van der Wal zijn woning in Appingedam. Dikke pech? De predikant van de gereformeerde kerk vrijgemaakt in Appingedam schudt zijn hoofd. ,,Ik heb nooit spijt gehad van die stap. Ik ervaar het nu meer als: ik moet hier zijn.’’

,,Natuurlijk was er ook schrik. Mijn eerste gedachte was toen: ik heb nu een huis, maar kan ik dat ooit weer kwijt? Dat speelt mee. Maar ook: wat gebeurt hier allemaal, in wat voor regio zit ik? Sommige mensen vragen zich af wanneer de volgende grote klap komt. Dat heb ik zelf niet, ik lig er niet wakker van.’’

Veerkracht en eerlijkheid

Het is zijn vierde werkplek, na Drogeham, Hardenberg en Stadskanaal. En hij is inmiddels verknocht geraakt aan de jonge gemeente van zo’n 220 leden. ,,Hier zit heel veel veerkracht en eerlijkheid.’’

Die veerkracht wordt door het gerommel in de bodem en alle ellende die dat veroorzaakt danig op de proef gesteld, erkent Van der Wal, tevens voorzitter van het Platform Kerk en Aardbevingen. ,,Ik heb wel eens gedacht: laat de NAM nu eens een half jaar haar mond houden. Doe nu eens wat je hebt beloofd. Dus geen nieuwe onderzoeken en besluiten. De mensen zijn onderzoeksmoe. Ze vragen niet om nieuwe onderzoeken, maar om een stuk menselijkheid. Daar moet de NAM aan werken. De boosheid richting NAM is groter geworden. Veel mensen zijn wantrouwiger geworden richting overheid. Ook tegenover Hans Alders, de Nationaal Coördinator.’’

Tweedeling

Hij signaleert dat een tweedeling ontstaat door de gebeurtenissen, zowel tussen mensen onderling als tussen gebieden. ,,Aan de ene kant heb je de talloze kleine schades, die worden voortvarend gerepareerd. Daarnaast heb je de grote schades en schrijnende gevallen. Die mensen worden aan het lijntje gehouden en lopen vast.’’

Sommigen houden het helemaal voor gezien, zoals het gezin uit Bierum, dat onlangs vertrok naar Meeden, na een strijd van ruim twee jaar met de NAM. Van der Wal ging de kwestie niet uit de weg tijdens zijn preek. ,,Ik was toen vrij scherp. Ik benoem de problemen.’’

In delen van Groningen waar de aarde niet beeft, is amper kennis over de overlast. Laat staan daar buiten. ,,Een tijdje geleden moest ik preken in Assen. Ik zei tegen de gemeente: ik wil iets met jullie delen. Ik kom uit Appingedam, in het aardbevingsgebied. Ze begonnen tot mijn verbijstering te lachen. Ik zei: waarom lachen jullie nu? Ze snappen niet waar het om gaat.’’

Leed

,,Zelf denk ik dat het psychologische leed niet eens zozeer door de bevingen wordt veroorzaakt, maar vooral door de manier waarop mensen worden behandeld. Daar horen we veel verhalen over. Over de manier waarop ze aan het lijntje worden gehouden, de onzekerheid en onduidelijkheid van procedures, noem maar op.’’

Van der Wal geeft een voorbeeld om duidelijk te maken hoe het leven van Groningers met schade op zijn kop wordt gezet. ,,Ik woonde in mijn jeugd in een huurwoning in Aduard. Die werd geïsoleerd, maar er was iets misgegaan. Vervolgens kwamen er allemaal bouwers en experts bij ons kijken wat er aan de hand was. Er werden uitgebreide vergaderingen gehouden over het probleem en wat er aan te doen. Het hele huis stond op zijn kop.’’

De gesprekken waren moeilijk te volgen. Groningers met schade ondervinden iets soortgelijks, maar dan in veel extremere vorm. ,,Ze krijgen te maken met experts en deskundigen. Dat zijn de grote jongens. Zij beslissen over jou. En jij kunt nooit controleren wat ze doen.’’

,,Ik ken gezinnen die zeggen: ik meld nieuwe scheuren niet meer, ik zet er wel een houten wand voor. Ik heb geen zin om weer mijn hele huis leeg te halen. Ik denk dat het psychologische leed van mensen niet eens zozeer door de bevingen wordt veroorzaakt, maar vooral door de manier waarop ze worden behandeld.’’

Menselijke factor

De predikant denkt dat de menselijke factor door alle partijen wordt onderschat. ,,Er moet veel meer gebeuren met die emotionele component. Alders begrijpt dat niet. We proberen bij hem binnen te komen, maar dat valt niet mee.’’

Toch wil hij ook vooruitkijken. ,,We moeten niet blijven hangen in het negatieve. Het is een tragedie, maar ook een uitdaging. Hoe pak je het op? Hoe moet het verder?’’

Het Platform wil zich meer gaan profileren. Ook buiten Groningen. Er wordt nagedacht over het organiseren van een groot congres in Amsterdam, om de Randstad te wijzen op de problemen in Groningen.

Van één ding is hij overtuigd. ,,Voor de aardbevingen is geen technische oplossing. Dat dacht de NAM heel lang. Maar het gaat over mensen. Die kun je niet zo maar opzij zetten. Ze leven hier.’’